|

26-27 Aralık 1939’da Erzincan’da oluşan çok şiddetli yer sarsıntısı. Şiddeti Richter ölçeğine göre 8 olan deprem sonucunda toplam 32.962 kişi ölmüş,yaklaşık 100.000 kişi yaralanmış, ve 116.720 bina yıkılmıştır.Dünyanın büyük depremleri arasında sayılan bu deprem Türkiye’nin en ciddi deprem felaketlerinden biridir.Konumu 39 80 kuzey enlemi ve 39 51 doğu boylamı, odak derinliği 20 km olan depremin etkilediği alan doğuda Erzincan Ovasından batıda Kelkit Vadisine kadar uzanır.Hasara uğramış bölgelerin uzunluğu 400 km(Erzincan’ın doğusundan Amasya’ya kadar), genişliği ise (güneyde Sivas’tan kuzeyde Karadeniz’e kadar) 200 km‘dir.Bu depremde Erzincan’dan Kelkit Vadisini izleyerek Niksar’a kadar uzanan yaklaşık 350 km’lik bir kırık sistemi oluşmuştur.Kırıklar boyunca 1 m’lik düşey (atım) ve 4 m’lik yatay hareketler görülmüştür.Bu geniş alanı sarmış olan 35 deprem merkezi yaklaşık doğu-batı doğrultusunda dizilmiş başlıca dört sarsıntı çizgisi üzerinde etkinlik göstermiştir.Bunlar; Yukarı Yeşilırmak çizgisi, Kelkit-Deliçay çizgisi, Yaylalar ve Orta Yeşilırmak çizgisi ve kıyı çizgisidir.Bu çizgilerin hepside kırıklara karşılık gelmektedir. Kelkit Irmağı kırığı, Reşadiye’de doğu-güneydoğu ve batı-kuzeybatı doğrultusunda alçalmış ve yükselmiş ve böylece iki blok arasında 380 cm’lik bir düzey farkı doğmuştur.Deprem sırasında kıyı çizgisi Çarşamba ilçesinin kuzeyi ile Giresun arasında 15-100 m kadar geri çekilmiş ve Fatsa’da da bir deprem dalgası oluşmuştur.Türkiye’nin birinci derece deprem bölgesinde bulunan Erzincan, Kuzey Anadolu deprem kuşağının çok etkin bir bölümü olan Erzincan ovası içindedir. Tarihi belgelere göre Erzincan son bin yılda 11 kez tümüyle yıkıma uğramıştır. Yerleşmenin bulunduğu zemin, akarsu çökellerinden oluşmuştur.Bu malzeme kentin yukarı kesimlerinde konglomeralaşmıştır.Orta bölümlerde birbirini izleyen çakıl ve kum katmanlarına rastlanır.Bu katmanlar oldukça yerleşmiş ve sıkı yapılıdır.1939 depreminden sonra yerleşim alanı dışında bırakılmış olan eski şehrin zemini, kalın bir tarihi enkaz örtüsüyle kaplı yerleşmemiş akarsu birikintilerinden oluşmuştur.

Yıl 1992
13 Mart 1992 tarihinde, yerel saatle 19.18'de Erzincan'da can ve mal kaybına yol açan bir deprem olmuştur. Binlerce kişinin kişinin hayatını kaybetmesine ve 40 trilyon TL'hk maddi zarara neden olmuştur. Kandilli rasathanesinden elde edilen bilgilere göre depremin magnitüdü, Richter ölçeliğine göre 6,9'dur ve episantrı 397 K enlemiyle 39,3 D boylamının kesiştiği yerdir. Episantr, 1939 depreminin yakınlarına düşmektedir.Son 2000 yılda 5 defa yıkılan Erzincan 13 Mart 1992 tarihinde olan depremle 6. kez yıkılarak, Erzincan Valisi'nin tanımıyla büyük şehirden köye dönüşmüştür. Bilindiği gibi Erzincan yaklaşık 1200 km, uzunlukta olan ve ülkeyi boydan boya kateden Kuzey Anadolu Fayı (KAF) üzerinde yer almaktadır, Bu fay diridir ve son yüzyılda meydana gelen çok sayıda depremle boydan boya hareket etmiştir. Ayrıcalıklı olarak» Erzincan doğusu ve Akyazı-iznik arası bu yüzyılda hareket etmeyen fayın kilitlendiği alanlardır, 13 Mart 1992 tarihinde meydana gelen Erzincan depremi Kuzey Anadolu Fayı'nın 1939 depreminde yırtılan 360 km'lik bölümünün doğu ucu ile Erzincan doğusunda yer alan kilitli bölüm arasındadır. Barka ve diğerleri (1987) , bu konuyu işle mış ve yakın gelecekte yıkıcı deprem olacağına işaret ederek dikkati çekmişlerdir. Nitekim, 1983 tarihinde bölgede, bu alanın yerinden harekete geçeceğinin habercisi olarak yorumlanacak Richter ölçeğine göre 4,8 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiştir, Erzincan yöresinde Kuzey Anadolu Fayı net bir şekilde gözlenebilmektedir. Bu depremde meydana gelen çatlakların fayı tam izlemediği dikkati çeker. Meydana gelen çatlaklar yaklaşık 50 km. uzunlukta ve 3 km, genişlikte bir alana saçılmış olarak gözlenmiştir. Genellikle duraylı olmayan zeminlerde izlenen bu çatlaklar dört alanda yoğunlaşmıştır. Bu alanlar Erzincan ovasının batı çıkışı, Erzincan kuzeyinde Çayırlı yolu üzeri, Erzincan doğusunda maden suyu tesisleri civarıyla Erzincan ovasının doğu çıkışıdır. Çatlakların genel doğrultusu yaklaşık KSÖB'dır. Bu da Kuzey Anadolu Fayı'nın genel uzanımına uygundur. Bunların arasında genel doğrultuya ters düşen kırıklar da gözlenmiştir. En iyi gözlendiği yerde, çatlaklarda 4 cm.'lîk sağ yanal hareket ve 30 cm.' ye varan açılmalar gözlenmiştir. Bunun dışında yörede blok düşmeleri maden suyu tesisleri yöresinde kum sıvılaşması ve demiryolunda burulma olayları izlenmiştir .

1992 Depreminden bir görünüş
|